Czarny bez - piękny krzew przydatny w walce o odporność

W moim ogrodzie czarny bez rośnie od zawsze, wiele lat temu posadził go mój tata. Przybrał formę małego około 5 metrowego drzewa, na które uwielbia wspinać się mój kot, a mnie co roku urzeka intensywnym zapachem kwiatów. Jednak oprócz tego, że drzewko bzu jest dekoracyjne, ma też wiele innych zalet, w tym właściwości prozdrowotne. Między innymi działa przeciwzapalne, moczopędnie i oczyszczająco. W związku z czym bywa stosowany w grypie i przeziębieniach. Poza tym, że czarny bez nadaje się do leczenia infekcji, sprawdza się też w profilaktyce, jako środek wzmacniający naszą odporność. Nie od dziś wiadomo, że lepiej zapobiegać niż leczyć.

Czarny bez – podstawowe informacje o roślinie

Krzew bzu posiada dekoracyjne kwiatostany, owocostany i ulistnienie. Kwiaty są białe, kremowe lub różowe. Kwitnie w maju i czerwcu, a kwiaty pięknie pachną. Owoce są drobne zebrane w baldachogrona, na których w sierpniu zaczynają dojrzewać czarne owoce. Przybiera postać krzewu lub małego drzewa. Pokrój ma wzniesiony, rozłożysty, o luźnej koronie. Dorasta mniej więcej do 7 metrów wyskości. CZarny bez ma niewielkie wymagania siedliskowe i jest łatwy w uprawie. Radzi sobie na wielu podłożach, ale najbardziej sprawdzają się gleby próchnicze, o średniej wilgotności i podłożu lekko kwaśnym. Najlepiej rośnie w słońcu i półcieniu. Często też jest nazywany bzem białym, dzikim, lekarskim, aptekarskim czy pospolitym. W moim domu nazywa się go jedną z nazw pochodzenia ludowego, mówi się na niego hyczka.

Osobiście nie mam wątpliwości, co do tego, że warto mieć czarny bez w ogrodzie. Jednak jeśli komuś czarny bez, wydaje się zbyt pospolitym krzewem to warte uwagi są jego inne odmiany. Sama z chęcią bym je u siebie posadziła, jednak przy obecnej koncepcji ogrodu po prostu miejsca brak. Warto więc zwrócić uwagę na takie odmiany bzu czarnego, jak: Aurea (odmiana żółtolistna), Black Beauty (ciemno-czerwone ozdobne liście, to odmiana, która jest na mojej liście roślinnych zachcianek) BLACK LACE Eva ( ciemno-czerowne, wąskie liście) Madonna (liście o żółtej obwódce) Pulverulenta (jasne, wielokolorowe liście) Quincho Purple (młode liście są zielone, później ciemnieją; kwiatostany przed rozwinięciem mocno czerwone, później różowe lub białe). Należy jednak wiedzieć, że odmiany bzu czarnego o ozdobnych, ciemnych liściach, są trochę bardziej wymagające i do prawidłowego wzrostu wymagają żyznych gleb. Próchnicznych lub gliniasto-piaszczystych i w dodatku stale wilgotnych.Należy im też zapewnić słoneczne stanowiska, ponieważ w półcieniu nabierają lekko zielonego odcienia.

Czarny bez właściwości lecznicze

W lecznictwie największe znaczenie mają kwiaty i owoce bzu.

Kwiaty czarnego bzu

Kwiaty bzu zawierają kwasy organiczne, sole mineralne, flawonoidy, garbniki i olejki eteryczne. Napar z kwiatów bzu i syrop z kwiatów bzu zalecany jest w przeziębieniach, ponieważ działa napotnie, łagodzi katar oraz kaszel. Substancje zawarte w kwiatach bzu przyczyniają się do wzmacniania ścian naczyń krwionośnych. Mają także działanie moczopędne, co jest zaleceniem do stosowania przy nadciśnieniu tętniczym, obrzękach, stanach zatrzymania wody w organizmie. Napary z suszonych kwiatów bzu mają działanie oczyszczające, przeciwzapalnie, przeciwhotączkowe, wykrztuśne.

Kwiaty czarnego bzu
Kwiaty czarnego bzu

Owoce czarnego bzu

Owoce bzu zawierają witaminy A, B, C, żelazo, wapń, fosfor. Są też bogate w pektyny i garbniki. Pektyny działają przeczyszczająco i przeciwbólowo. Sprawdzą się przy leczeniu bolesnych miesiączek i migrenie. Spożywanie przetworzonych owoców czarnego bzu wzmacnia odporność działa przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie. W szczególności są skuteczne przy stanach zapalnych gardła i krtani. Owoce mają też właściwości przeciwbakteryjnie, antywirusowe. Działają także przeciwgrzybiczo i przeciwko drożdżakom. Wspomagają leczenie przeziębień, nerwobóli, dolegliwości bólowych stawów i mięśni oraz zaburzeń trawienia. Sok z owoców bzu uszczelnia naczynia krwionośne i tkanki, co przeciwdziała chorobom układu krążenia.

Owoce czarnego bzu

Ważne! Owoce czarnego bzu zawierają prunazynę i sambunigrynę. Substancje te mogą wywołać zatrucie pokarmowe. Z tego powodu owoców nie spożywa się na surowo. Konieczne jest, by poddać je obróbce termicznej. W ten sposób neutralizuje się mogące nam zaszkodzić substancje. Spożywając przetworzone owoce czarnego bzu nie powinno się również przekraczać zaleceń dotyczących dawkowania. Może to wywołać bólu brzucha i biegunki.

Dawkowanie:
Sok z bzu – można pić kilka razy dziennie. Na raz maksymalnie 50 ml na przykład rozcieńczając z wodą lub herbatą. Bezpieczna dawka to 150 ml dziennie.
Syrop z bzu – zalecana dzienna dawka w przypadku syropu jest mniejsza. Spożywać należy 50 ml dziennie ( łyżka stołowa ma 15ml).

Nie przekraczając zalecanych dawek specyfiki z czarnym bzem są bezpieczne nawet dla kobiet w ciąży oraz dzieci od drugiego roku życia.

Czarny bez i prozdrowotne specyfiki z czarnego bzu

Jak pisałam czarny bez w moim ogrodzie jest odkąd pamiętam. Jednak dopiero rok temu zdecydowałam się, by osobiście przygotować z niego prozdrowotne preparaty. W maju zrobiłam syrop z kwiatów bzu, a we wrześniu konfiturę z owoców. Jedno mogę stwierdzić, żałuję, że zwlekałam z tym tak długo. Przetwory z bzu zagościły już na dobre w mojej spiżarni. W tym roku wręcz planuje potroić zapasy syropu z kwiatów bzu. Ja i domownicy wręcz go uwielbiamy. Zazwyczaj wypijamy go rozcieńczając z wodą. To samo robimy z konfiturą. Specyfiki z czarnego bzu zastosowań mają jednak wiele. Oprócz zastosowań prozdrowotnych wykorzystywane są też w kuchni, jako składnik kisieli, czy ciast. Poniżej przedstawiam najczęściej stosowane metody na wykorzystanie kwiatów i owoców czarnego bzu.

Napar z kwiatów czarnego bzu

Łyżkę kwiatów czarnego bzu zalewamy szklanką zimnej wody, doprowadzamy do wrzenia i gotujemy na małym ogniu przez około 5 minut. Odstawiamy na 15 minut i odcedzamy. Napar można przyjmować 2-3 razy dziennie wypijając na raz 1/3 szklanki.

Syrop z kwiatów czarnego bzu

Składniki: 30 baldachów kwiatów czarnego bzu, 1 kg cukru, 1 litr wody, sok z 1 cytryny
W pierwszej kolejności odcinamy drobne gałązki z kwiatami pozbywając się grubszych zielonych łodyg. Ważne jest by nie myć kwiatów! Wkładamy je do garnka, miski lub większego słoika.
Następnie zagotowujemy wodę z cukrem i sokiem z cytryny i zalewamy nią kwiaty, tak aby całe były zakryte. Odstawiamy je na dobę lub dwie do lodówki. Po tym czasie przecedzamy przez sito lub gazę. Przechowujemy w lodówce lub rozlewamy do słoików i pasteryzujemy, by zachować syrop na dłużej.

Sok z owoców czarnego bzu

Składniki: 1 kg owoców, 1 szklanka cukru, 2 szklanki wody

Zbieramy dojrzałe owoce (najlepiej we wrześniu). W oddzieleniu ich od gron sprawdzi się widelec. Następnie owoce opłukujemy w wodzie. W garnku rozgniatamy owoce i zalewamy wodą. Od momentu wrzenia gotujemy minimum przez 15 minut. Potem przelewamy przez gęste sito lub gazę i dodajemy cukier. Znów doprowadzamy do wrzenia i rozlewamy do słoików, bądź butelek.

Sok z owoców czarnego bzu

Syrop z owoców czarnego bzu

Sładniki: 1kg owoców, 600 g cukru

Tak samo, jak podczas przygotowywania soku należy oderwać owoce i umyć je pod zimną woda. Osuszone na sitku owoce przesypuje się do garnka i zasypuje częścią cukru. Należy doprowadzić do ich zagotowania Gotuje się tak długo dopóki się nie rozpadną. Następnie przecedza się je na sitku. Otrzymany syrop przelewa się do garnka i dosypuję resztę cukru. Gotujemy 10 minut ciągle mieszając, aby syrop nie wykipiał. Z syropu zbieramy pianę i przelewamy do słoików. Można dodatkowo zapasteryzować.

Konfitura z owoców czarnego bzu

Składniki: owoce czarnego bzu 500g, cukier 500g, cytryna (opcjonalnie), kilka łyżek wody.
Owoce myjemy i obieramy widelcem. Wkładamy do garnka z grubym dnem i dodajemy kilka łyżek wody. Gotujemy na małym ogniu, co jakiś czas mieszając. Gdy owoce się rozpadną i puszczą sok dodajemy cukier oraz sok z cytryny. Kontynuujemy gotowanie, aż do uzyskania odpowiedniej konsystencji. Gorącą konfiturę wkładamy do słoików.

Czarny bez jest niezaprzeczalnym przykładem na to, jak wielka siła tkwi w naturze. Między innymi za to kocham rośliny! Jednak na tym, nie koniec zastosowań czarnego bzu. Roślina ta wykorzystywana jest też w kosmetyce, jako środek przeciwzmarszczkowy, zmiękczający i wybielający skórę. Dowiedz się więcej o zastosowaniu czarnego bzu w kosmetyce. Zapaleni ogrodnicy powinni też wiedzieć, że napar z liści bzu stosuje się, jako oprysk przy zwalczaniu szkodników, takich jak mszyce, bielinek kapustnik i rolnice.

Czytaj także: Jak pozbyć się ćmy bukszpanowej?